Amerikalı Gerry Radano’nun hikâyesi, ağır obsesif kompulsif bozukluğun (OKB) bir insanın hayatını ne kadar değiştirebileceğini ve tedaviye dirençli bazı hastalarda Gamma Knife’ın nasıl bir seçenek olabileceğini gösteren çarpıcı bir örnektir [1].
Radano genç yaşta hayalini gerçekleştirerek uçuş görevlisi olmuş, ardından gayrimenkul işiyle ilgilenmiş, evlenmiş ve çocuk sahibi olmuştu. Ancak ikinci hamileliği sırasında hayatı beklenmedik biçimde değişti.
Her şey bulaşma korkusuyla başladı
Radano giderek artan bir mikrop ve bulaşma korkusu yaşamaya başladı. Sürekli ellerini ve vücudunu yıkıyor, kıyafetlerini değiştiriyor, çevresini dezenfekte ediyor ve zamanla eşi ve çocuklarıyla temas etmekten bile korkuyordu [1].
Oğlunun doğumundan sonra hastalık daha da ağırlaştı. Çok sayıda ilaç, psikoterapi, bilişsel davranışçı terapi ve psikiyatri hastanesi yatışına rağmen günlük yaşamını sürdüremez hale geldi.
Kendi anlatımına göre yaklaşık 10 yıl içinde OKB; sosyal hayatını, işini, evliliğini ve ailesiyle ilişkilerini büyük ölçüde elinden almıştı [1].
Fakat tedavi aramaktan vazgeçmedi.
Gamma Knife ile tanışması
Radano, o dönemde henüz çok az merkezde uygulanan deneysel bir yöntemden haberdar oldu: Gamma Knife ile kapsülotomi.
Uzun bir değerlendirme sürecinden sonra Rhode Island’daki programda tedaviye uygun bulundu ve 10 Kasım 1999’da Gamma Knife uygulandı [1].
Radano’nun kendi anlatımına göre ilk belirgin değişiklikleri fark etmesi yaklaşık sekiz ay sürdü [1].
“OKB’nin sesi azalmaya başladı”
Radano Gamma Knife’ın kendisini bir gecede iyileştirmediğini özellikle vurguluyor.
Onun tarifine göre tedavi, OKB’nin sesini adeta “kıstı” ve yıllardır öğrendiği bilişsel davranışçı yöntemleri yeniden kullanabilmesine imkân sağladı [1].
Sonrasında hayatını yeniden kurmak için kendisine bir plan hazırladı.
Tekrar eğitim aldı, gönüllü çalışmalara başladı, yeniden çalıştı ve hastalık nedeniyle uzaklaştığı insanlarla ilişkilerini kurmaya çalıştı. Daha sonra sosyal hizmet alanında yüksek lisans yaptı ve ailesiyle yaşamını yeniden kurdu.
Yaşadıklarını 2007 yılında yayımlanan Contaminated: My Journey Out of Obsessive Compulsive Disorder adlı kitabında anlattı.
Gamma Knife kimler için düşünülebilir?
Buradaki en önemli nokta şudur:
Gamma Knife sıradan bir OKB tedavisi değildir.
Yeni tanı konmuş veya yeterli ilaç ve psikoterapi almamış hastalara uygulanmaz.
Ancak farklı ve uygun ilaç tedavilerine, bilişsel davranışçı terapiye ve özellikle ERP gibi kanıta dayalı yöntemlere rağmen hastalık kişinin yaşamını hâlâ ağır biçimde kısıtlıyorsa, ileri tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi düşünülebilir [2–4].
Gerry Radano’nun hikâyesinden çıkarılacak mesaj
Radano’nun öyküsünü bir “mucize iyileşme” hikâyesi olarak görmek doğru olmaz.
Gamma Knife sonrasında bile hayatını geri kazanması yıllar sürdü.
Ancak tedavi, yıllardır kontrol edemediği OKB belirtilerini azaltarak onun yeniden terapi yapabilmesine, günlük hayata katılabilmesine ve kendi yaşamını adım adım yeniden kurabilmesine olanak sağladı.
Bugün de en önemli soru:
“Gamma Knife OKB’yi kesin olarak geçirir mi?”
değil,
“Standart tedavilere rağmen çok ağır OKB’si devam eden bu hasta Gamma Knife gibi ileri tedavi seçeneklerinden yararlanabilir mi?”
olmalıdır.
Bu değerlendirme, tedaviye dirençli OKB konusunda deneyimli bir psikiyatri ekibi ile fonksiyonel nöroşirürji ve Gamma Knife konusunda deneyimli bir merkezin birlikte çalışmasıyla yapılmalıdır.
Kaynaklar
1. Radano G. I Changed My Mind: Gamma Knife Surgery for Treatment-Resistant OCD. International OCD Foundation.
2. Rasmussen SA, Noren G, Greenberg BD, et al. Gamma Ventral Capsulotomy in Intractable Obsessive-Compulsive Disorder. Biological Psychiatry. 2018;84(5):355–364. doi:10.1016/j.biopsych.2017.11.034.
3. Gupta R, Chen JW, Hughes NC, et al. Benefits of stereotactic radiosurgical anterior capsulotomy for obsessive-compulsive disorder: a meta-analysis. Journal of Neurosurgery. 2024;141(2):394–405. doi:10.3171/2024.1.JNS231537.
4. Lopes AC, Greenberg BD, Canteras MM, et al. Gamma ventral capsulotomy for obsessive-compulsive disorder: a randomized clinical trial. JAMA Psychiatry. 2014;71(9):1066–1076. doi:10.1001/jamapsychiatry.2014.1193.