Gamma Knife Tedavisi ve Radyocerrahisi

1. Gamma Knife Radyocerrahisi Nedir?

Gamma Knife (Gamma Bıçağı) adında “bıçak” kelimesi bulunmasına rağmen klasik bir ameliyat değildir. Kafatası açılmaz, cerrahi kesi ve dikiş yapılmaz. Farklı yönlerden gelen çok sayıda ince gamma ışını, tedavi edilmek istenen hedefte birleşir. Böylece hedefe etkili bir radyasyon dozu verilirken çevredeki sağlıklı beyin dokusunun mümkün olduğunca korunması amaçlanır.

Tedavinin amacı hastalığa göre değişir: tümörlerde büyümeyi durdurmak veya küçülme sağlamak, damar yumaklarının (AVM) zaman içinde kapanmasını sağlamak, trigeminal nevralji ya da titreme (tremor) gibi fonksiyonel hastalıklarda ise ilgili sinir devresinin işleyişini düzenlemektir.

Tedavi nasıl uygulanır?

• Muayene ve görüntüleme: Hastanın klinik durumu, MR/BT görüntüleri ve önceki tedavileri değerlendirilir.
• Kişiye özel planlama: Beyin cerrahı, radyasyon onkoloğu ve medikal fizik uzmanı hedefi ve güvenli doz sınırlarını belirler.
• Işınlama: Hasta uyanıktır. Radyasyonun verilmesi sırasında ağrı, yanma veya sıcaklık hissedilmez.
• Taburculuk ve takip: Hastaların büyük çoğunluğu aynı gün, kısa süreli gözlem sonrasında taburcu edilir. Etki zaman içinde geliştiği için düzenli MR ve klinik takip gerekir.

Çerçeveli ve maskeli Gamma Knife

Başın tedavi sırasında sabit tutulması için iki yöntem kullanılabilir:

Stereotaktik çerçeve: Lokal anestezi altında başa sabitlenir ve çoğunlukla tek seanslı tedavilerde kullanılır. Tedavi tamamlandıktan sonra aynı gün çıkarılır.

Kişiye özel termoplastik maske: Başa çerçeve takılmadan tedavi yapılmasını sağlar. Özellikle büyük hedeflerde veya görme sinirleri ve beyin sapı gibi hassas yapılara yakın lezyonlarda tedavinin birkaç seansa bölünmesine olanak tanır.

Maskeli tedavide hastanın konumu her seansta cihaz içindeki görüntüleme sistemiyle doğrulanır. Tedavi sırasında baş hareketleri sürekli izlenir; hareket güvenlik sınırını aşarsa ışınlama otomatik olarak durur.

Çerçeve veya maske seçimi yalnızca hasta tercihine göre değil; hastalığın türü, hedefin büyüklüğü, yerleşimi ve gereken hassasiyet dikkate alınarak yapılır.

Başlıca avantajları

• Cerrahi kesi ve genel anestezi gerekmez.
• Derin veya cerrahi olarak ulaşılması riskli hedefler tedavi edilebilir.
• Hastanede kalış ve günlük yaşama dönüş süresi çok kısadır.
• Uygun hastalarda ameliyata alternatif veya ameliyatı tamamlayıcı bir yöntem olabilir.

Gamma Knife her zaman ameliyatın yerini almaz. Büyük ve bası oluşturan kitlelerde, acil cerrahi gerektiren durumlarda veya doku tanısına ihtiyaç olduğunda açık cerrahi daha uygun olabilir.

2. Gamma Knife ile Tedavi Edilebilen Hastalıklar

Gamma Knife kararı yalnızca hastalığın adına göre verilmez. Lezyonun büyüklüğü, yeri, çevresindeki ödem, hastanın yaşı ve genel durumu ile önceki tedaviler birlikte değerlendirilir.